Złoty Stok

 Strona główna  

Dawniej i dziś 


    Złoty Stok jest typowym małym, śląskim, sudeckim miasteczkiem. Wraz z pięcioma wsiami (Chwalisław, Błotnica, Mąkolno, Laski, Płonica) tworzy gminę o powierzchni 70 km2 z 5200 mieszkańcami.
Zdecydowana większość ludzi czynnych zawodowo pracuje w przemyśle: w Zakładach Tworzyw i Farb lub innych przedsiębiorstwach, obecnie już prywatnych.
 
        Choć Złoty Stok jest małym, przez wiele lat zapomnianym i niebogatym miastem ma wspaniałą przeszłość. Przez Niemców zwany "Reichenstein" (bogaty kamień) czerpał swą świetność z bogactwa ziemi - złota. Pierwsze ślady robót górniczych pochodzą z ubiegłego tysiąclecia. Pierwszy dokument pisany o Złotym Stoku, to przywilej wydany w 1273 r. przez Henryka IV Probusa dla Cystersów z Kamieńca na wydobywanie złota w Złotym Stoku. Przez tysiąclecie historii miasto i  kopalnie były własnością Cystersów, czeskiej rodziny królewskiej Jerzego z Podiebradów, słynnych europejskich bankierów Fuggerów, Rosenbergów, Guttlerów.
Złoty Stok był centrum gospodarczym dla górniczego Śląska, miejscowa mennica biła złote dukaty. W złotej kołysce, z tutejszego kruszcu spał przyszły cesarz niemiecki.
        Uroda miejsca, górskich dolin, lasów, falujących pól jest niezwykła. Kiedyś Cesarz Austrii Józef II po zajęciu przez Prusy Śląska wypowiedział słynne słowa żalu po utraconej ziemi "sobie wzięli ogrody, nam zostawili płoty". Te słowa Cesarz wypowiedział w Bilej Vodzie patrząc na Złoty Stok i dalej w stronę Kamieńca i Ząbkowic. Dzisiaj do Bilej Vody można przejść lub przejechać rowerem, motorowerem.

        Od lutego tego roku działa przejście Małego Ruchu Granicznego. Bila Voda na Morawach ze słynnym sanktuarium maryjnym i kolegium pijarskim, oraz Jawornik (Cestelgandolfo biskupów wrocławskich) z zamkiem biskupim są celami wycieczek do sąsiadów - Czechów.
        Od czerwca tego roku Złoty Stok też ma swoją turystyczną atrakcję. We fragmentach sztolni i podziemnej komorze materiałów wybuchowych urządzono trasę dla turystów z małą ekspozycją pamiątek z lat górniczej
świetności. Szczególną uwagę zwraca unikalna kolekcja górniczych map. Jednocześnie trwają intensywne prace przy udostępnieniu 2 trasy podziemnej. Będzie ona dłuższa, blisko kilometrowa. Zostanie poprowadzona wyrobiskami "Pola Góry Sołtysiej". Jej atrakcją będzie unikalny na skalę światową podziemny wodospad.
        Miasto, poza gotyckim kościołem św. Barbary (obecnie sala gimnastyczna), mennicą, kościołem św. Trójcy nie ma wybitnych zabytków. Jednak sam układ urbanistyczny jest zabytkiem, a liczne kamieniczki  XVII, XVIII i XiX wieczne, z dawną Kamienicą Fuggerów tworzą niepowtarzalną urodę miasta. Miasto jednak "prosi się kielni i pędzla". Od tego roku rozpoczął się planowy remont kamienic (zwłaszcza elewacji). Dotąd fundusze inwestycyjne miasta kierowane były na budowę nowej szkoły, która choć niedokończona, od dwóch lat pracuje w 2 segmentach dydaktycznych. Równocześnie od 5 lat trwa budowa miejskiej oczyszczalni ścieków. Od września 1995 r. działa już część technologiczna, prace przy oczyszczalni zbliżają się do końca. W tym roku rusza budowa kanalizacji sanitarnej dla Złotego Stoku. Przygotowywana jest następna inwestycja: budowa wodociągu w Laskach.
        Gmina Złoty Stok wkracza w nową fazę rozwoju. Otwarcie kopalni złota dla turystów spowodowało, że miasto nie jest już zapomniane. W prasie, radiu i telewizji dużo się pisze, mówi i pokazuje o Złotym Stoku.
Jednak większą uwagę mediów przyciąga nowa perspektywa dla miasta - ponowne uruchomienie wydobycia złota. Za sprawą dra Antoniego Muszera, geologa z Uniwersytetu Wrocławskiego, odkrywcy złota rodzimego w miejscowym złożu, geolodzy zwrócili ponownie uwagę na Złoty Stok. Okazuje się, że niezbadane dotąd dokładnie złoże może być ponownie przedmiotem wydobycia.
        W 1995 r. minister leśnictwa, ochrony środowiska i zasobów naturalnych ogłosił przetarg na uzyskanie koncesji badawczej m.in. na złoże złotostockie. Spośród wielu oferentów, głównie zagranicznych, koncesję otrzymał Kombinat Górniczo-Hutniczy "Polska Miedź" SA z Lubina. Obecnie Państwowy Instytut Geologiczny z Warszawy przygotowuje program badań naukowych. Najpóźniej wiosną 1997 r. KGHM przystąpi do badań, w tym badań terenowych - wierceń. W ciągu trzech lat KGHM jest obowiązany wykonać dokumentację złoża, lub złożyć szczegółowe sprawozdanie z badań. Jeśli badania dadzą pozytywny wynik, "Polska Miedź" może otrzymać koncesję na wydobycie  bez przetargu. Wówczas konieczna będzie odbudowa starej, bądź budowa nowej kopalni. To będzie już  XXI wiek.
        Jednak miłośnicy przyrody mogą spać spokojnie. Kopalnia nie wyrządzi szkód środowisku. Nowoczesne technologie hydrometalurgiczne są dla środowiska bezpieczne. Dzisiaj prace hutników mogą np. wykonywać specjalnie hodowane szczepy bakterii, które selekcjonują złoto z rudy.
Proces przebiega "na zimno i na mokro", w warunkach wręcz laboratoryjnych. Związki arsenu są separowane i neutralizowane. Technologię przeróbki złota dla złotostockiej kopalni opracuje Prof. Franciszek Łętowski z Uniwersytetu w Johannesburgu (RPA).
        Skoro więc turystom i miłośnikom przyrody nic w Złotym Stoku nie grozi, zapraszamy do nas. Można u nas bardzo miło spędzić kilka dni zwiedzając kopalnie, spacerując po górach, podziwiając piękne krajobrazy i zabytki.