Złoty Stok |
Dawniej i dziś |
|
|---|---|---|
Złoty Stok jest typowym małym,
śląskim, sudeckim miasteczkiem. Wraz z pięcioma wsiami (Chwalisław, Błotnica,
Mąkolno, Laski, Płonica) tworzy gminę o powierzchni 70 km2 z 5200 mieszkańcami.
Zdecydowana większość ludzi czynnych zawodowo pracuje w przemyśle: w Zakładach
Tworzyw i Farb lub innych przedsiębiorstwach, obecnie już prywatnych.
Choć Złoty Stok jest małym, przez wiele lat
zapomnianym i niebogatym miastem ma wspaniałą przeszłość. Przez Niemców zwany
"Reichenstein" (bogaty kamień) czerpał swą świetność z bogactwa ziemi -
złota. Pierwsze ślady robót górniczych pochodzą z ubiegłego tysiąclecia. Pierwszy
dokument pisany o Złotym Stoku, to przywilej wydany w 1273 r. przez Henryka IV Probusa
dla Cystersów z Kamieńca na wydobywanie złota w Złotym Stoku. Przez tysiąclecie
historii miasto i kopalnie były własnością Cystersów, czeskiej rodziny
królewskiej Jerzego z Podiebradów, słynnych europejskich bankierów Fuggerów,
Rosenbergów, Guttlerów.
Złoty Stok był centrum gospodarczym dla górniczego Śląska, miejscowa mennica biła
złote dukaty. W złotej kołysce, z tutejszego kruszcu spał przyszły cesarz niemiecki.
Uroda miejsca, górskich dolin, lasów,
falujących pól jest niezwykła. Kiedyś Cesarz Austrii Józef II po zajęciu przez Prusy
Śląska wypowiedział słynne słowa żalu po utraconej ziemi "sobie wzięli ogrody,
nam zostawili płoty". Te słowa Cesarz wypowiedział w Bilej Vodzie patrząc na
Złoty Stok i dalej w stronę Kamieńca i Ząbkowic. Dzisiaj do Bilej Vody można
przejść lub przejechać rowerem, motorowerem.
Od lutego tego roku działa przejście
Małego Ruchu Granicznego. Bila Voda na Morawach ze słynnym sanktuarium maryjnym i
kolegium pijarskim, oraz Jawornik (Cestelgandolfo biskupów wrocławskich) z zamkiem
biskupim są celami wycieczek do sąsiadów - Czechów.
Od czerwca tego roku Złoty Stok też ma swoją
turystyczną atrakcję. We fragmentach sztolni i podziemnej komorze materiałów
wybuchowych urządzono trasę dla turystów z małą ekspozycją pamiątek z lat
górniczej
świetności. Szczególną uwagę zwraca unikalna kolekcja górniczych map. Jednocześnie
trwają intensywne prace przy udostępnieniu 2 trasy podziemnej. Będzie ona dłuższa,
blisko kilometrowa. Zostanie poprowadzona wyrobiskami "Pola Góry Sołtysiej".
Jej atrakcją będzie unikalny na skalę światową podziemny wodospad.
Miasto, poza gotyckim kościołem św. Barbary
(obecnie sala gimnastyczna), mennicą, kościołem św. Trójcy nie ma wybitnych
zabytków. Jednak sam układ urbanistyczny jest zabytkiem, a liczne kamieniczki
XVII, XVIII i XiX wieczne, z dawną Kamienicą Fuggerów tworzą niepowtarzalną urodę
miasta. Miasto jednak "prosi się kielni i pędzla". Od tego roku rozpoczął
się planowy remont kamienic (zwłaszcza elewacji). Dotąd fundusze inwestycyjne miasta
kierowane były na budowę nowej szkoły, która choć niedokończona, od dwóch lat
pracuje w 2 segmentach dydaktycznych. Równocześnie od 5 lat trwa budowa miejskiej
oczyszczalni ścieków. Od września 1995 r. działa już część technologiczna, prace
przy oczyszczalni zbliżają się do końca. W tym roku rusza budowa kanalizacji
sanitarnej dla Złotego Stoku. Przygotowywana jest następna inwestycja: budowa wodociągu
w Laskach.
Gmina Złoty Stok wkracza w nową fazę
rozwoju. Otwarcie kopalni złota dla turystów spowodowało, że miasto nie jest już
zapomniane. W prasie, radiu i telewizji dużo się pisze, mówi i pokazuje o Złotym
Stoku.
Jednak większą uwagę mediów przyciąga nowa perspektywa dla miasta - ponowne
uruchomienie wydobycia złota. Za sprawą dra Antoniego Muszera, geologa z Uniwersytetu
Wrocławskiego, odkrywcy złota rodzimego w miejscowym złożu, geolodzy zwrócili
ponownie uwagę na Złoty Stok. Okazuje się, że niezbadane dotąd dokładnie złoże
może być ponownie przedmiotem wydobycia.
W 1995 r. minister leśnictwa, ochrony
środowiska i zasobów naturalnych ogłosił przetarg na uzyskanie koncesji badawczej
m.in. na złoże złotostockie. Spośród wielu oferentów, głównie zagranicznych,
koncesję otrzymał Kombinat Górniczo-Hutniczy "Polska Miedź" SA z Lubina.
Obecnie Państwowy Instytut Geologiczny z Warszawy przygotowuje program badań naukowych.
Najpóźniej wiosną 1997 r. KGHM przystąpi do badań, w tym badań terenowych -
wierceń. W ciągu trzech lat KGHM jest obowiązany wykonać dokumentację złoża, lub
złożyć szczegółowe sprawozdanie z badań. Jeśli badania dadzą pozytywny wynik,
"Polska Miedź" może otrzymać koncesję na wydobycie bez przetargu.
Wówczas konieczna będzie odbudowa starej, bądź budowa nowej kopalni. To będzie
już XXI wiek.
Jednak miłośnicy przyrody mogą spać
spokojnie. Kopalnia nie wyrządzi szkód środowisku. Nowoczesne technologie
hydrometalurgiczne są dla środowiska bezpieczne. Dzisiaj prace hutników mogą np.
wykonywać specjalnie hodowane szczepy bakterii, które selekcjonują złoto z rudy.
Proces przebiega "na zimno i na mokro", w warunkach wręcz laboratoryjnych.
Związki arsenu są separowane i neutralizowane. Technologię przeróbki złota dla
złotostockiej kopalni opracuje Prof. Franciszek Łętowski z Uniwersytetu w Johannesburgu
(RPA).
Skoro więc turystom i miłośnikom przyrody
nic w Złotym Stoku nie grozi, zapraszamy do nas. Można u nas bardzo miło spędzić
kilka dni zwiedzając kopalnie, spacerując po górach, podziwiając piękne krajobrazy i
zabytki.